Mechanische ventilatie of WTW: wat is het verschil?

De systemen op een rij

Ventilatie bestaat altijd uit twee kanten: verse lucht erin (toevoer) en gebruikte lucht eruit (afvoer). De systemen verschillen in welke kant door een ventilator wordt geregeld.

• Natuurlijke ventilatie. Toevoer via roosters of klepramen, afvoer via roosters of kanalen die op eigen kracht trekken. Er draait geen ventilator.
• Mechanische afzuiging. Toevoer via roosters, afvoer met een ventilatiebox die lucht wegzuigt uit de natte ruimten. In de vakwereld heet dit vaak systeem C. Dit is wat de meeste mensen bedoelen met "mechanische ventilatie".
• Balansventilatie. Toevoer én afvoer gaan met ventilatoren, via kanalen naar alle ruimtes. Bijna altijd zit er een warmtewisselaar in: dan heet het WTW, warmteterugwinning. In de vakwereld heet dit systeem D.
• Decentrale units. Kleine units per ruimte, soms met warmteterugwinning, die zelf lucht toe- en afvoeren door de gevel.

Een ventilatiewarmtepomp haalt warmte uit de afgezogen lucht om het huis of het water te verwarmen. Dat is een warmtepomp die bij mechanische afzuiging hoort, geen WTW. En een airco koelt of verwarmt lucht, maar ventileert meestal niet.

Hoe herken je wat je hebt?

Mechanische afzuiging:

• Eén box, vaak op zolder of in een kast, met meerdere kanalen die erin komen en één kanaal naar het dak.
• Ronde ventielen alleen in de keuken, de badkamer, het toilet en soms de berging.
• Roosters boven de ramen of in de gevel van woon- en slaapkamers.
• Een schakelaar met meestal drie standen, soms een sensor of draadloze bediening.

Balansventilatie met WTW:

• Een grotere, rechthoekige unit met vier dikke kanaalaansluitingen: twee naar buiten en twee het huis in.
• Een klep of doppen voor de filters, vaak een display, en een afvoerslang naar het riool voor condenswater.
• Ventielen in de natte ruimten én in de woonkamer en slaapkamers, want daar wordt de verse lucht ingeblazen.
• Vaak geen roosters in de ramen, of roosters die dicht kunnen blijven.

Twijfel je nog, kijk dan op het typeplaatje van de unit of in de handleiding. Meer over hoe mechanische ventilatie werkt, lees je op de pagina mechanische ventilatie.

Verschillen in het dagelijks gebruik

Roosters. Bij mechanische afzuiging moeten de roosters open: zonder toevoer kan de box niets afzuigen. Bij WTW werkt het systeem volgens Milieu Centraal het best met ramen en roosters dicht. Lees meer in toevoerroosters vrijhouden.

Filters. Een WTW-unit heeft filters die je regelmatig vervangt of schoonmaakt volgens de handleiding. Een box voor mechanische afzuiging heeft meestal geen filter. Zie WTW-filters.

Warmte en tocht. Bij mechanische afzuiging komt buitenlucht onverwarmd binnen via de roosters; in de winter kun je dat voelen. WTW verwarmt de verse lucht voor met de warmte van de afgevoerde lucht, waardoor je minder warmte verliest en minder tocht voelt.

Zomer. Een WTW-unit heeft meestal een bypass of zomerstand, zodat koelere buitenlucht 's nachts niet onnodig wordt opgewarmd. Hoe je ventileert bij warmte, lees je in ventileren bij warm weer.

Geluid. Bij WTW komt er ook een kanaal en ventiel in de slaapkamer. Is dat niet goed afgesteld of gedempt, dan kun je het 's nachts horen.

Onderhoud. Beide systemen hebben onderhoud nodig. Bij WTW komen daar de filters, de condensafvoer en de warmtewisselaar bij.

Is WTW altijd beter?

Niet vanzelf. Warmteterugwinning werkt goed in een woning die redelijk luchtdicht is. Lekt er veel lucht via kieren en naden, dan gaat een deel van de lucht buiten de unit om en levert de warmtewisselaar minder op. Een balanssysteem moet ook goed ontworpen en ingeregeld zijn, met kanalen naar alle woon- en slaapkamers. In een bestaande woning is dat een flinke ingreep.

Bij een woning die niet erg luchtdicht is, kan het zinvoller zijn om eerst de bestaande mechanische afzuiging goed te laten werken: schoon, op de juiste stand en met roosters die open staan. Er zijn ook systemen met mechanische afzuiging die op CO₂ of vocht regelen. Wat in jouw woning past, hangt af van de bouw, de isolatie en je plannen. Laat je daarover adviseren door een installateur die naar je hele woning kijkt. Ga je isoleren, lees dan ook isoleren en ventileren: waar let je op?

Werkt jouw systeem zoals bedoeld?

Of je nu mechanische afzuiging of WTW hebt: het systeem werkt alleen goed als het schoon is en goed is afgesteld. Merk je geluid, tocht of slechte afzuiging, dan kun je met een ventilatiecheck laten beoordelen wat er speelt. Voor reinigen en afstellen is er onderhoud.