WTW-filters: wanneer schoonmaken en wanneer vervangen?

Wat de filters doen

In een WTW-unit gaat de verse buitenlucht en de gebruikte binnenlucht langs elkaar door een warmtewisselaar. De filters houden stof en vuil tegen voordat de lucht de warmtewisselaar en de ventilatoren bereikt. Zo blijft het binnenwerk schoon en wordt de lucht die je huis in komt gefilterd.

Een box voor mechanische afzuiging heeft meestal geen filter: die zuigt alleen lucht af en blaast die naar buiten. Dit artikel gaat dus over balansventilatie met WTW. Weet je niet welk systeem je hebt, lees dan mechanische ventilatie of WTW.

Welke filters zitten erin?

Meestal zijn het er twee: een toevoerfilter voor de buitenlucht en een afvoerfilter (of retourfilter) voor de lucht uit huis. Ze zitten achter een klep of twee doppen op de unit.

Filters worden ingedeeld in filterklassen. Je ziet nog vaak de oude aanduidingen G4 (grof stof) en F7 (fijner stof, zoals pollen). Volgens de nieuwere norm heten ze bijvoorbeeld ISO Coarse en ePM1. Een fijner filter op de toevoer houdt meer pollen en fijn stof tegen, maar laat de lucht ook minder makkelijk door. Of je unit daarvoor geschikt is, staat in de handleiding of hoor je van de leverancier.

Schoonmaken of vervangen?

Dat verschilt per fabrikant. Een paar voorbeelden uit actuele handleidingen en adviezen:

• Brink (Flair 300): pas reinigen als het lampje aangeeft dat het nodig is, ieder half jaar vervangen, en na één keer schoonmaken altijd vervangen.
• Itho Daalderop: gemiddeld eens per half jaar reinigen of vervangen; één keer voorzichtig stofzuigen kan, de volgende keer vervangen.
• Zehnder (ComfoAir Q): de filters minimaal elk half jaar vervangen.
• Orcon: om de drie maanden schoonmaken en om de zes maanden vervangen, en minstens één keer per jaar.
• Milieu Centraal: twee keer per jaar vervangen en tussendoor minstens één keer stofzuigen; vaker als je aan een drukke weg woont.

Een half jaar komt dus vaak terug, maar het is geen regel die voor iedere unit geldt. Niet ieder filter is wasbaar: de meeste WTW-filters zijn bedoeld om te vervangen en mogen hooguit voorzichtig worden gestofzuigd. Was een filter alleen uit als de fabrikant van jouw unit dat uitdrukkelijk toestaat.

De filtermelding

Veel units geven een melding als het tijd is: een lampje, een tekst op het display of een bericht in een app. Bij veel toestellen werkt die melding met een timer die na een vast aantal dagen afgaat; het filter wordt dan niet echt gemeten. De melding is dus een herinnering. Woon je aan een drukke weg, in een stoffige omgeving of in een nieuwbouwwoning met bouwstof, dan kan een filter eerder vol zijn. Kijk dan ook zelf. Na het vervangen zet je de melding terug, zoals de handleiding beschrijft.

Zo vervang je de filters veilig

1. Bestel het juiste filter. Kijk op het typeplaatje of in de handleiding welk type, welke maat en welke filterklasse bij je unit hoort. Een filter dat niet precies past, laat lucht langs de randen lekken; een filter dat te dicht is, remt de luchtstroom en kan de unit harder laten werken.
2. Volg de handleiding voor de stroom. Bij sommige units haal je eerst de stekker uit het stopcontact; bij andere juist niet, en leidt het display je door de stappen. Doe wat in jouw handleiding staat.
3. Open alleen het filtervak. Gebruik alleen de klep of doppen die voor de gebruiker bedoeld zijn. De behuizing zelf open je niet.
4. Let op de richting en de plek. Op veel filters staat een pijl. Zet het toevoerfilter en het afvoerfilter elk op hun eigen plek.
5. Gebruik de unit nooit zonder filters. Brink en Zehnder zijn daar duidelijk over: zonder filters vervuilt het binnenwerk en kan de garantie vervallen.
6. Zet de melding terug en noteer de datum.

Wat niet bij je filterbeurt hoort

De warmtewisselaar, de ventilatoren en de bypass zijn werk voor een installateur. Brink noemt voor de Flair-unit ongeveer eens per drie jaar, afhankelijk van de omstandigheden; Zehnder noemt voor de ComfoAir Q een inspectie en reiniging om de vier jaar. Sommige handleidingen vragen je wel om het waterslot van de condensafvoer te controleren, te vullen of te reinigen. Doe dat alleen zoals daar beschreven.

Wanneer je systeem verder aan een beurt toe is, lees je in wanneer moet je ventilatie onderhouden? Woon je net in een nieuwe woning, lees dan ook ventilatie in je nieuwbouwwoning.

Wil je dat iemand met je meekijkt naar je WTW-unit? Vertel het bij je aanvraag voor onderhoud; dan bespreken we vooraf wat er bij jouw unit mogelijk is.