Afzuigkap en ventilatie in de keuken: wat is het verschil?

Twee voorzieningen, twee taken

De afzuigkap is er voor tijdens het koken. Hij vangt de damp, het vet en de geur op vlak boven de pannen, voordat die zich door de keuken verspreiden. Hij draait alleen als je hem aanzet.

Het ventilatieventiel in de keuken hoort bij het ventilatiesysteem van het hele huis. Via dat ventiel wordt de hele dag en nacht lucht afgezogen, net als in de badkamer en het toilet. Tijdens het koken zet je de ventilatie hoger, maar het ventiel zit meestal niet boven het fornuis en vangt de damp dus minder direct op.

Milieu Centraal is er duidelijk over: gebruik altijd de afzuigkap als je kookt. Alleen de ventilatie is niet genoeg, ook niet in de hoogste stand. Andersom vervangt de afzuigkap de ventilatie niet: de kap staat het grootste deel van de dag uit.

Waarom een afzuigkap met motor niet op de mechanische ventilatie mag

Het ligt voor de hand: er loopt al een kanaal naar de ventilatiebox, dus waarom de kap daar niet op aansluiten? Fabrikanten staan dat niet toe. In de handleidingen van onder meer Zehnder en Orcon staat dat een afzuigkap met motor (en ook een wasdroger) niet op het systeem mag worden aangesloten. De belangrijkste redenen:

• Twee ventilatoren in één kanalenstelsel. De motor van de kap blaast lucht in de kanalen die de ventilatiebox gebruikt. Die lucht kan niet allemaal door de box en zoekt een andere weg, bijvoorbeeld terug via de ventielen in de badkamer of het toilet. Kooklucht komt dan op plekken waar je hem niet wilt.
• Het systeem raakt uit balans. Een ventilatiesysteem is afgesteld op vaste luchthoeveelheden per ruimte. Een extra ventilator verstoort dat; Zehnder schrijft dat het ten koste gaat van de prestaties van het systeem.
• Vet in de kanalen en de box. Kooklucht bevat vet. Komt dat in grote hoeveelheden in de kanalen en de box terecht, dan vervuilen die sneller en zijn ze lastiger schoon te krijgen.

Welke afzuigkap past bij welk systeem?

Een kap met eigen motor en eigen afvoer naar buiten. De kap heeft een eigen kanaal door de gevel of het dak, los van de ventilatie. Milieu Centraal geeft de voorkeur aan zo'n kap omdat hij krachtig afzuigt. Zo'n kap voert veel lucht af, en die lucht moet ergens vandaan komen. Zet tijdens het koken een raam of rooster in de keuken open, zeker in een goed geïsoleerde woning of bij balansventilatie. Heb je een open verbrandingstoestel, zoals een geiser, een gaskachel zonder gesloten verbranding of een open haard, overleg dan met een installateur: een krachtige kap kan verhinderen dat de rookgassen van zo'n toestel goed afvoeren.

Een recirculatiekap. Deze kap zuigt de lucht door een vetfilter en meestal een koolstoffilter, en blaast hem terug de keuken in. Vet en geur worden voor een deel opgevangen, maar het vocht van het koken blijft in huis. Dat moet de ventilatie dan afvoeren. Vervang of reinig de filters zoals de fabrikant van de kap voorschrijft.

Een motorloze afzuigkap. Dit is een kap zonder eigen motor die wel op de mechanische ventilatie mag worden aangesloten, als het systeem daarvoor is ontworpen. Itho Daalderop en Orcon noemen deze mogelijkheid. De ventilatiebox doet het afzuigen; je zet de ventilatie tijdens het koken in de hoogste stand. Zo'n kap zuigt minder krachtig af dan een kap met eigen motor.

Goed ventileren tijdens het koken

• Zet de afzuigkap aan voordat je begint en laat hem na het koken nog even draaien.
• Zet de ventilatie tijdens het koken in een hogere stand.
• Kook met een deksel op de pan: dat scheelt damp.
• Houd het ventiel in de keuken schoon. Door kookvet vervuilt het sneller dan andere ventielen. Hoe je het schoonmaakt zonder de stand te veranderen, lees je in ventilatieventielen schoonmaken.

De bouwregels stellen voor de ruimte waar gekookt wordt een eigen eis aan de afvoer: minimaal 21 dm³/s (ongeveer 75 m³ per uur), rechtstreeks naar buiten. Dat laat zien hoeveel vocht en geur er bij het koken vrijkomt.

Twijfel je wat er bij jou is aangesloten?

Kijk eerst of je kap een eigen motor heeft: hoor je een ventilator als je hem aanzet, dan is dat zo. Volg daarna, als dat veilig kan, het kanaal van de kap. Gaat het naar een eigen opening in de gevel of het dak, dan is het in orde. Komt het uit bij de ventilatiebox of sluit het aan op hetzelfde kanaal, dan is het verstandig om dat door een installateur te laten bekijken. Signalen dat er iets niet klopt, zijn kooklucht die je ruikt in de badkamer of het toilet, of een ventilatie die slechter is gaan afzuigen sinds de nieuwe keuken. Meer daarover lees je in ventilatie zuigt slecht af.

Met een ventilatiecheck kijken we hoe je ventilatie is aangesloten en of hij doet wat hij moet doen. Het aansluiten of verleggen van een afzuigkap zelf hoort niet bij ons onderhoud van de ventilatie.