Waarom zuigt mijn ventilatie slecht af?

Signalen van verminderde afzuiging

• De badkamer blijft na het douchen lang vochtig en de spiegel blijft beslagen.
• Kook- en etenslucht blijft lang hangen, ook als de ventilatie in een hogere stand staat.
• Het toilet of de berging ruikt muf.
• Rond de afvoerventielen zit een grijze stofrand.
• De ventilatie klinkt anders dan vroeger: harder, zachter of in de hoogste stand bijna niet meer.

Eén signaal bewijst nog niet dat de ventilatie tekortschiet. Vocht en geur hangen ook af van hoe je kookt, doucht en wast. Zie je meerdere signalen tegelijk, of worden ze langzaam erger, dan is het de moeite waard om verder te kijken.

Afzuiging werkt alleen als er lucht kan binnenkomen

Bij mechanische afzuiging zuigt een ventilatiebox lucht weg uit de keuken, de badkamer en het toilet. Die lucht moet ergens vandaan komen: via roosters boven de ramen of in de gevel van de woon- en slaapkamers, en via de kier onder de binnendeuren naar de natte ruimten. Staat de toevoer dicht, dan kan de box nog zo hard draaien, er komt weinig lucht door de ventielen. Een ventiel dat slecht afzuigt, heeft dus niet altijd zelf een probleem.

Bij balansventilatie met WTW blaast de unit de verse lucht zelf naar binnen. Daar spelen ook de filters en de toevoerventielen mee. Wat het verschil precies is, lees je in mechanische ventilatie of WTW.

Mogelijke oorzaken

Vervuilde ventielen. Stof en vet maken de opening kleiner. Dat is de eenvoudigste oorzaak en die kun je zelf aanpakken.

Een vervuild ventilatorwiel. Stof op de schoepen vermindert hoeveel lucht het wiel verplaatst. Dat zie je pas als de box open is, en dat is werk voor een vakman.

Volle filters (bij WTW). Een vol filter remt de luchtstroom. Lees meer over WTW-filters.

Dichte toevoer. Roosters die dicht staan, een gordijn of kast ervoor, of een kier onder de deur die is verdwenen door een nieuwe vloer of een tochtstrip.

Verdraaide of verwisselde ventielen. Na het schoonmaken of schilderen staat een ventiel soms in een andere stand of zit het op een andere plek. Dan krijgt de ene ruimte meer afzuiging en de andere minder.

Een te lage stand of een bediening die niet reageert. Veel systemen regelen zelf op vocht of CO₂. Reageert een sensor niet, of is de batterij van een draadloze bediening leeg, dan blijft de box laag draaien.

Een probleem in de kanalen. Een kanaal dat is losgeschoten, geknikt of platgedrukt door spullen op zolder, of een aansluiting die na een verbouwing niet meer goed zit. Na vele jaren kan ook vuil in de kanalen meespelen.

Slijtage of te weinig capaciteit. Een oude motor kan minder gaan presteren. En na een uitbouw of een extra badkamer kan een box te klein zijn voor wat hij nu moet doen.

Iets aangesloten dat er niet hoort. Een afzuigkap met motor of een wasdroger op het kanalenstelsel verstoort de mechanische ventilatie. Fabrikanten staan dat niet toe. Lees waarom in ventilatie in de keuken.

Wat je zelf kunt nagaan

1. Zet de ventilatie in de hoogste stand en luister bij de box en bij de ventielen of je verschil hoort.
2. Controleer of alle toevoerroosters open staan en of er onder de binnendeuren een kier is.
3. Kijk of de ventielen vuil zijn en maak ze schoon zoals beschreven in ventilatieventielen schoonmaken. Markeer eerst de stand.
4. Controleer of de bediening reageert. Een draadloze schakelaar heeft soms een nieuwe batterij nodig; de handleiding vertelt hoe.
5. Kun je veilig bij de box komen, kijk dan of je kanalen ziet die los, geknikt of platgedrukt zijn. Maak zelf niets los.
6. Heb je WTW, kijk dan of er een filtermelding is en wanneer de filters voor het laatst zijn vervangen.

Het papiertje-test zegt weinig

Veel mensen houden een velletje papier of wc-papier tegen een ventiel. Blijft het hangen, dan wordt er lucht afgezogen; valt het, dan is er weinig of geen afzuiging. Dat is een ruwe aanwijzing, geen meting. Het zegt niets over hoeveel lucht er per uur wordt afgevoerd, en of dat genoeg is voor die ruimte. Daarvoor is een meting van de luchthoeveelheid (het debiet) nodig, met een meetinstrument dat bij het ventiel past.

Wat een vakman doet

Een vakman meet per ventiel hoeveel lucht er wordt afgezogen en vergelijkt dat met wat er voor die ruimte nodig is. De bouwregels noemen minimale waarden, bijvoorbeeld 14 dm³/s (ongeveer 50 m³ per uur) voor een badkamer en 7 dm³/s (ongeveer 25 m³ per uur) voor een toilet. Daarnaast wordt de box geopend en bekeken: de vervuiling van het ventilatorwiel, de motor, de bediening en de aansluitingen van de kanalen. Daarna is duidelijk of reinigen genoeg is, of de ventielen opnieuw moeten worden afgesteld (ventilatie inregelen), of dat er een onderdeel of kanaal aandacht nodig heeft.

Kanaalreiniging is alleen zinvol als de kanalen echt vervuild zijn. Wanneer dat zo is, lees je bij kanaalreiniging.

Wanneer schakel je hulp in?

Als de afzuiging zwak blijft nadat je de ventielen hebt schoongemaakt en de roosters hebt opengezet, als het in meerdere ruimtes tegelijk speelt of als de box anders klinkt dan vroeger. Blijven vocht- of schimmelplekken terugkomen, dan is de ventilatie één van de dingen die je laat bekijken. Er kunnen ook bouwkundige oorzaken zijn, zoals een koudebrug of een lekkage; betere ventilatie lost die niet vanzelf op.

Met een ventilatiecheck kijken we eerst wat er aan de hand is. Blijkt het om vervuiling te gaan, dan is onderhoud de logische volgende stap.