Ventilatieventielen schoonmaken: zo doe je dat veilig

Welke ventielen je hebt

• Afvoerventielen zitten in de keuken, de badkamer, het toilet en soms de berging. Daar wordt lucht weggezogen. Die heb je bij mechanische afzuiging en bij balansventilatie.
• Toevoerventielen zitten in de woonkamer en de slaapkamers, en alleen als je balansventilatie met WTW hebt. Daar wordt verse lucht ingeblazen.
• Roosters boven de ramen of in de gevel zijn iets anders. Hoe je die schoonhoudt, lees je in toevoerroosters vrijhouden.

De werkwijze hieronder geldt voor afvoer- en toevoerventielen. Heeft jouw systeem een handleiding met eigen instructies, volg die dan.

Waarom de stand zo belangrijk is

De meeste ventielen hebben een schijf in het midden of een ring die je kunt verdraaien. Daarmee is ingesteld hoeveel lucht er door dat ventiel gaat. Een installateur heeft alle ventielen samen zo afgesteld dat iedere ruimte de juiste hoeveelheid lucht krijgt; dat heet inregelen. Draai je een ventiel verder open of dicht, of verwissel je twee ventielen, dan krijgt de ene ruimte meer en een andere minder. De handleidingen van onder meer Orcon en Zehnder waarschuwen daar uitdrukkelijk voor.

Wat je nodig hebt

• Een emmer of wasbak met lauw water en een beetje afwasmiddel.
• Een zachte borstel of doek, en een droge doek.
• Een potlood of stukje afplakband, en eventueel je telefoon voor een foto.
• Een stevige trap als de ventielen in het plafond zitten.

Je hoeft de ventilatie hiervoor niet uit te zetten. Wil je minder tocht langs je handen, zet hem dan in de laagste stand.

Stap voor stap

1. Leg de stand vast. Maak een foto van het ventiel. Zet met potlood of een stukje tape een streepje op de rand van het ventiel en een streepje ernaast op het plafond of de muur, zodat je het straks in dezelfde draaiing terugzet. Zitten er meerdere ventielen in één ruimte, nummer ze dan.
2. Neem het ventiel los. Pak het aan de buitenrand vast en trek het met een lichte draai uit de bus in de muur of het plafond. Draai niet aan de schijf in het midden. Let erop dat de bus of de rubberen ring in de muur blijft zitten.
3. Maak het schoon. Was het ventiel in het sopje en gebruik de zachte borstel voor de randen. Een vettig keukenventiel kun je even laten weken. Gebruik geen agressieve middelen of schuursponsjes. Sommige fabrikanten staan de vaatwasser toe; doe dat alleen als je handleiding het noemt.
4. Spoel en droog. Spoel het ventiel na met schoon water en droog het goed af, ook de schuimrubberen afdichtingsring als die er is.
5. Filter achter het ventiel? Bij sommige systemen zit er een filtertje achter het ventiel. Reinig of vervang dat zoals de handleiding beschrijft.
6. Zet het ventiel terug. Op dezelfde plek, met de streepjes tegenover elkaar en zonder de schijf te verdraaien. Druk het aan tot het vastzit.
7. Daarna het volgende ventiel. Werk er één voor één, dan kun je ze niet verwisselen.

Veeg tot slot de rand op het plafond of de muur rond het ventiel schoon met een vochtige doek.

Wat je niet doet

• Aan de schijf of ring draaien om de afzuiging te veranderen of geluid weg te krijgen.
• Ventielen verwisselen tussen ruimtes.
• Met de stofzuiger diep in het kanaal gaan of schoonmaakmiddel in het kanaal spuiten.
• Ventielen afplakken of dichtzetten.
• De ventilatiebox openmaken. Het binnenwerk en het ventilatorwiel zijn werk voor een installateur.

Een papiertje dat na het schoonmaken weer goed tegen het ventiel blijft hangen, is een fijn teken, maar geen meting. Het zegt niet of de ruimte genoeg lucht krijgt.

Hoe vaak?

Daar bestaat geen vaste regel voor. Milieu Centraal adviseert roosters en ventielen minstens één keer per jaar schoon te maken. Itho Daalderop adviseert in een handleiding de ventielen ongeveer elke drie maanden te bekijken en ze schoon te maken als ze vuil zijn; Zehnder noemt voor een WTW-systeem een half jaar. Het keukenventiel vervuilt meestal sneller door kookvet. Een goede vuistregel: zie je een grijze rand of stof in de opening, dan is het tijd.

Wanneer schakel je een vakman in?

• Als een ventiel stuk is, niet meer vastzit of de bus in het plafond loszit.
• Als je de stand niet hebt gemarkeerd en niet meer weet hoe de ventielen stonden. Dan is opnieuw inregelen de manier om de verdeling te herstellen.
• Als je achter het ventiel een dikke laag vuil in het kanaal ziet. Of kanaalreiniging dan zinvol is, hangt af van hoe vervuild de kanalen echt zijn.
• Als de afzuiging na het schoonmaken zwak blijft. Lees dan waarom ventilatie slecht kan afzuigen.

Bij onderhoud worden de ventielen ook schoongemaakt en, bij groot onderhoud, gemeten en afgesteld.